Đừng Để Chính Trị Chia Rẽ Cộng Đồng

Trong mùa bầu cử, việc thông tin lan truyền với tốc độ chóng mặt không phải là điều lạ. Điều đáng lo ngại không nằm ở số lượng thông tin, mà ở chỗ sự thật đang bị bóp méo một cách có chủ đích. Khi những câu chuyện được dựng lên dựa trên cảm xúc hơn là dữ kiện, cộng đồng rất dễ bị cuốn vào những tranh luận lệch hướng.

Gần đây, một số tiếng nói trong cộng đồng đã cố gắng xây dựng một câu chuyện quen thuộc: thành phố chi tiền để giúp cộng đồng này, nhưng lại bỏ rơi cộng đồng khác. Đây là một lập luận nghe qua có vẻ hợp lý, nhưng khi xét kỹ, nó không phản ánh đúng bản chất vấn đề.

Thực tế, không có chuyện “phát tiền” cho bất kỳ cộng đồng nào. Các khoản ngân sách được đề cập là dành cho dịch vụ pháp lý—bao gồm tư vấn luật, hướng dẫn quyền lợi và hỗ trợ trong những tình huống mà cư dân phải đối diện với hệ thống pháp lý phức tạp. Những chương trình này không phải điều mới mẻ; chúng đã được nhiều đô thị triển khai từ lâu như một phần của chính sách công nhằm bảo đảm rằng cư dân không bị bỏ lại phía sau khi đối diện với những rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

Quan trọng hơn, các chương trình này không phân biệt sắc tộc, cũng không phục vụ riêng cho bất kỳ cộng đồng nào. Chúng được thiết kế với tiêu chí rõ ràng: ai hội đủ điều kiện thì đều có thể tiếp cận. Do đó, việc diễn giải rằng đây là một hình thức “ưu tiên” cho một cộng đồng cụ thể là một cách nhìn thiếu cơ sở.

Vấn đề thật sự không nằm ở chính sách. Nó nằm ở cách người ta lựa chọn trình bày và khai thác chính sách đó.

Những gì đang diễn ra không còn là một tranh luận chính sách thuần túy, mà là một chiến thuật chính trị có tính toán. Cách thức rất đơn giản: lấy một chương trình có thật, cắt bỏ bối cảnh pháp lý, gán ghép yếu tố sắc tộc và sau đó kích thích cảm xúc bất bình. Khi đó, một kết luận sai lệch nhưng có sức lan truyền mạnh sẽ hình thành: “Ai đó đang bị bỏ rơi.”

Nhưng nếu thật sự có sự phân biệt như vậy, cần đặt ra một vài câu hỏi cơ bản. Tại sao các chương trình này không có bất kỳ tiêu chí sắc tộc nào? Tại sao không có tài liệu chính thức nào cho thấy một cộng đồng cụ thể được ưu tiên? Và quan trọng nhất, ai là người được lợi khi cộng đồng bắt đầu nghi ngờ lẫn nhau?

Câu trả lời, rất tiếc, không nằm trong chính sách—mà nằm trong bối cảnh của mùa bầu cử.

Khi không thể cạnh tranh bằng thành tích hay bằng giải pháp cụ thể, một số người sẽ chọn con đường dễ hơn: tạo ra cảm giác bất công, khai thác nỗi lo sợ và khoét sâu chia rẽ để giành lợi thế chính trị. Đây là chiến thuật không mới, nhưng hậu quả của nó luôn nghiêm trọng—đặc biệt khi nó diễn ra ngay trong một cộng đồng có lịch sử đoàn kết và phát triển như cộng đồng người Việt tại San Jose.

Điểm nguy hiểm nhất của câu chuyện này là việc biến vấn đề thành một thế đối lập: “họ” và “chúng ta.” Một khi chúng ta chấp nhận cách suy nghĩ rằng giúp người khác đồng nghĩa với bỏ rơi mình, thì bước tiếp theo sẽ là chia cắt giữa các cộng đồng, giữa các nhóm dân cư—một con đường mà chính cộng đồng người Việt đã nỗ lực tránh né trong nhiều thập niên qua.

Cộng đồng không phải là chiến trường. Sức mạnh của cộng đồng Việt tại San Jose không đến từ sự nghi kỵ hay chia rẽ, mà đến từ sự đoàn kết, sự tham gia chính trị có trách nhiệm và khả năng hiểu rõ luật chơi trong một xã hội đa sắc tộc. 

Dĩ nhiên, minh bạch luôn là yêu cầu chính đáng. Người dân có quyền đòi hỏi ngân sách công phải rõ ràng, có trách nhiệm giải trình và được sử dụng hiệu quả. Nhưng minh bạch không có nghĩa là chấp nhận mọi thông tin lan truyền trên mạng xã hội mà không kiểm chứng. Minh bạch phải dựa trên dữ kiện, không phải suy đoán.

Trong mọi cuộc bầu cử, điều nguy hiểm nhất không phải là chuyện thắng hay thua. Điều nguy hiểm nhất là khi cộng đồng bị chia rẽ đến mức không còn niềm tin lẫn nhau. Khi đó, người chiến thắng thực sự không phải là cử tri, mà là những người đã chủ động tạo ra sự chia rẽ ấy ngay từ đầu.

Chúng ta không cần thêm cảm xúc để quyết định tương lai.

Chúng ta cần thêm sự thật.

Chúng ta không cần thêm nghi kỵ.

Chúng ta cần thêm hiểu biết. 

Và trên hết, chúng ta cần nhớ rằng: một cộng đồng đủ mạnh sẽ không bị dẫn dắt bởi những luận điệu chia rẽ—nếu chính họ chọn đứng về phía sự thật.

Nguyen Hung