Kiêu Binh Trong Cộng Đồng: Một Căn Bệnh Âm Thầm Bào Mòn Sức Mạnh Tập Thể
Trong hơn bốn thập niên hình thành và phát triển, cộng đồng người Việt hải ngoại đã xây dựng được nhiều thành tựu đáng kể: hội đoàn vững mạnh, truyền thông phong phú, thế hệ trẻ trưởng thành, và một nền văn hóa lưu vong vẫn giữ được cốt cách của miền Nam tự do. Thế nhưng, song song với những thành quả ấy, vẫn tồn tại một hiện tượng âm ỉ mà nhiều đồng hương gọi bằng một cái tên gợi nhớ lịch sử: “kiêu binh”. Không phải kiêu binh của triều Lê–Trịnh, nhưng là kiêu binh của thời hậu chiến, khi một số người mang theo ký ức bi tráng của quân lực VNCH nhưng lại đánh mất chính tinh thần kỷ luật từng làm nên phẩm giá của họ.
“Kiêu binh” trong cộng đồng hải ngoại không phải là một tổ chức, cũng không phải một nhóm có danh xưng. Đó là một kiểu hành vi: cậy công, lấn quyền, áp đặt lập trường, xem thường tôn ti, và tự cho mình quyền phán xét tối thượng đối với mọi sinh hoạt hội đoàn. Họ không xây dựng cơ chế — họ đòi hỏi. Họ không tranh luận bằng lý lẽ — họ gây áp lực. Họ không phục vụ cộng đồng — họ định nghĩa cộng đồng theo ý mình. Và khi tiếng ồn được dùng thay cho lý luận, khi vài cá nhân tự xem mình là trung tâm của chính nghĩa, thì sinh hoạt chung không còn là dân chủ mà biến thành một dạng công thần trị rẻ tiền, nơi ai lớn tiếng hơn thì mặc nhiên được xem là đúng hơn.
Điều đáng lo không nằm ở số lượng — vốn chỉ là thiểu số — mà ở tác hại của sự lộng quyền. Khi những người từng khoác quân phục lại quên mất điều căn bản nhất của quân phong quân kỷ — tôn trọng thượng cấp, tôn trọng tổ chức, tôn trọng kỷ luật — thì hội đoàn bị phân hóa, người có tâm rút lui, người có tài đứng ngoài, và giới trẻ quay lưng. Một cộng đồng không thể lớn mạnh khi những người đáng lẽ phải là trụ cột lại trở thành lực cản vô hình, bào mòn nội lực bằng những cuộc tranh chấp không hồi kết.
Nhắc đến “kiêu binh” không phải để mạt sát ai, mà để cảnh báo một quy luật lịch sử: bất cứ tập thể nào dung dưỡng kẻ vượt mặt kỷ cương, tập thể ấy sẽ tự đánh mất chính sức mạnh của mình. Lịch sử triều Lê–Trịnh đã chứng minh điều đó bằng máu và nước mắt. Cộng đồng hải ngoại hôm nay không cần lặp lại bài học ấy. Điều cần thiết không phải là lên án cá nhân, mà là khôi phục tinh thần pháp trị, minh bạch, và tôn trọng lẫn nhau — những giá trị từng làm nên bản sắc của miền Nam tự do.
Một cộng đồng trưởng thành không phải là cộng đồng không có bất đồng, mà là cộng đồng biết giữ kỷ cương giữa bất đồng. Và muốn làm được điều đó, điều đầu tiên cần phải dứt khoát: không để kiêu binh — dưới bất kỳ hình thức nào — đứng trên tập thể.
Vũ Quang
