Little Saigon San Jose: Điều cộng đồng cần là sự thật, không phải ký ức chọn lọc
Trong mùa bầu cử này, Little Saigon San Jose một lần nữa trở thành đề tài gây tranh cãi trong cộng đồng người Việt tại San Jose. Những câu chuyện về banners, monuments, bảng hiệu “Welcome to Little Saigon San Jose” hay trách nhiệm bảo trì các biểu tượng cộng đồng liên tục được nhắc đến trong mailers, trên Facebook và trong các cuộc tranh luận chính trị. Nhiều lời chỉ trích đang nhắm vào Nghị viên Biên Đoàn với cáo buộc rằng ông đã thay đổi các lá phướn Little Saigon và không vận động được để thành phố San Jose đứng ra chịu trách nhiệm bảo trì các biểu tượng này.
Nếu chỉ nghe những lời công kích gần đây, nhiều người có thể nghĩ rằng đây là một vấn đề mới phát sinh trong vài năm gần đây. Nhưng khi các tài liệu cũ và những email nội bộ bắt đầu được đưa ra ánh sáng, người ta mới nhận ra rằng câu chuyện thật sự phức tạp hơn rất nhiều và đã kéo dài từ hơn 15 năm trước.
Theo một văn thư chính thức của thành phố San Jose năm 2011, Little Saigon Foundation chính là tổ chức đứng đơn xin giấy phép cho bảng hiệu cộng đồng “Welcome to Little Saigon San Jose”. Thành phố cũng xác nhận rằng dù bảng hiệu được đặt trên đất công cộng và được xem là tài sản của thành phố, trách nhiệm bảo trì dài hạn vẫn thuộc về tổ chức đứng đơn, chứ không phải ngân sách thành phố.
Quan trọng hơn nữa, cùng văn thư đó cho biết các banners và bảng hiệu Little Saigon ban đầu chỉ được chấp thuận dưới dạng tạm thời trong thời hạn ba năm, từ năm 2008 đến khoảng tháng 3 năm 2011, trong lúc thành phố và cộng đồng tiếp tục làm việc để thiết lập các biểu tượng lâu dài hơn. Điều này cho thấy vấn đề sở hữu, bảo trì và thời hạn của các biểu tượng Little Saigon chưa bao giờ là bí mật hay điều mới phát sinh gần đây. Nó đã nằm trong hồ sơ chính thức của thành phố từ hơn một thập niên trước.
Điều đáng chú ý là gần đây lại xuất hiện thêm một email của ông Đỗ Hùng, cựu Chủ tịch Little Saigon San Jose Foundation, gửi cho một người quen để chuyển lại đến Nghị viên Biên Đoàn. Trong email này, ông Đỗ Hùng xác nhận rằng ông từng gặp riêng Biên Đoàn từ thời kỳ đầu tranh cử với Maya Esparza để trao đổi về lịch sử tranh đấu Little Saigon và tình hình chính trị cộng đồng người Việt Bắc California. Ông cũng cho biết mình từng trực tiếp yêu cầu Biên Đoàn cố gắng chuyển các tài sản và biểu tượng Little Saigon như banners và monuments về quyền sở hữu và bảo trì của thành phố để cộng đồng không còn phải tự bỏ tiền duy trì nữa.
Quan trọng hơn cả, ông Đỗ Hùng cũng xác nhận rằng bà Vân Lê từng là Phó Chủ tịch của Little Saigon San Jose Foundation và từng sát cánh cùng ông trong các cuộc vận động liên quan đến banners, monuments và bảng hiệu Little Saigon trên freeway.
Chính chi tiết này khiến nhiều người trong cộng đồng bắt đầu đặt câu hỏi. Nếu bà Vân Lê từng là lãnh đạo của Little Saigon San Jose Foundation và từng tham gia trực tiếp vào quá trình vận động các biểu tượng Little Saigon, thì thật khó tin rằng bà hoàn toàn không biết các banners ban đầu chỉ được chấp thuận tạm thời trong thời hạn ba năm cũng như trách nhiệm bảo trì dài hạn thuộc về tổ chức đứng đơn theo hồ sơ của thành phố.
Vậy thì tại sao hôm nay câu chuyện lại được kể như thể mọi vấn đề đều mới phát sinh gần đây và hoàn toàn là trách nhiệm của một mình Biên Đoàn? Nếu việc chuyển giao các tài sản Little Saigon về cho thành phố “rất đơn giản và nhanh chóng” như chính ông Đỗ Hùng mô tả, thì tại sao suốt hơn mười năm qua, qua nhiều đời nghị viên Khu Vực 7 khác nhau, việc đó vẫn chưa được thực hiện? Và nếu những người từng lãnh đạo Little Saigon Foundation đã biết rõ các điều khoản này từ đầu, thì tại sao bây giờ cộng đồng lại được nghe một phiên bản khác như thể không ai từng biết các trách nhiệm pháp lý đó tồn tại?
Điều đáng buồn nhất là Little Saigon đang dần bị biến thành công cụ để công kích chính trị thay vì là biểu tượng đoàn kết cộng đồng. Những banners, monuments và bảng hiệu ngày xưa được dựng lên bằng tiền quyên góp, công sức vận động và cảm xúc của cả một thế hệ người Việt tị nạn giờ đây lại trở thành đề tài để chia phe, công kích nhau và viết lại lịch sử theo hướng có lợi cho từng campaign.
Ngày xưa, người ta tranh đấu cho Little Saigon vì muốn giữ lại ký ức của người Việt tị nạn Việt Nam Cộng Hòa và tạo ra một biểu tượng văn hóa cho thế hệ mai sau. Ngày nay, có người lại dùng chính lịch sử đó như một thứ vũ khí chính trị trong mùa bầu cử.
Điều trớ trêu là chính văn thư của thành phố San Jose năm 2011 cũng từng cảnh báo rằng bất kỳ bảng hiệu cộng đồng nào nếu gây ra “sự chống đối đáng kể” hoặc làm tổn hại đến sự đoàn kết cộng đồng thì đó có thể là lý do để thành phố không chấp thuận hoặc duy trì bảng hiệu đó. Mười lăm năm sau, lời cảnh báo đó vẫn còn nguyên giá trị.
Có lẽ điều cộng đồng người Việt tại San Jose cần lúc này không phải là thêm một mailer công kích, thêm một video đấu tố hay thêm một cuộc họp báo chính trị. Điều cộng đồng cần là sự thành thật. Thành thật về lịch sử. Thành thật về trách nhiệm. Và thành thật về vai trò của từng người trong suốt chặng đường hình thành Little Saigon San Jose.
Bởi vì cộng đồng này có thể quên vài lời hứa chính trị, nhưng cộng đồng này vẫn nhớ rất rõ ai đã từng đứng ở đâu trong những thời điểm quan trọng nhất của lịch sử Little Saigon.
